گیرپاژ کردن موتور که به آن قفل شدن یا سوختن موتور نیز گفته می شود، یکی از جدی ترین و پرهزینه ترین مشکلات مکانیکی است که میتواند برای هر خودرویی رخ دهد. احتمالا این سوال برای شما هم پیش امده است که چرا این اتفاق می افتد؟ زمانی که قطعات متحرک موتور ماشین به دلیل اصطکاک شدید یا افزایش دما به یکدیگر چسبیده و دیگر قادر به حرکت نیستند، به اصطلاح به ان گیرپاژ کردن می گویند. برای شناخت دلایل رخ دادن این اتفاق و راهکارهای مقابله و حل آن، در ادامه همراه ما باشید.
گیرپاژ موتور چیست؟
گیرپاژ موتور (Engine Seizure) به وضعیتی گفته می شود که در آن قطعات متحرک موتور مانند پیستون ها، میل لنگ و شاتون ها به دلیل اصطکاک بیش از حد یا انبساط ناشی از گرما زیاد، در یکدیگر قفل می شوند و حرکت نمی کنند. این وضعیت معمولا منجر به توقف کامل موتور شده که در نهایت باعث می شود تا موتور به تعمیرات اساسی نیاز داشته باشد.
علل اصلی گیرپاژ کردن موتور
در حالت عادی، یک لایه نازک از روغن بین قطعات متحرک موتور وجود دارد که اصطکاک را کاهش می دهد و به حرکت روان آنها کمک می کند. وقتی این لایه روغن به هر دلیلی از بین برود، اصطکاک بین قطعات افزایش یافته و به حدی می رسد که آنها به یکدیگر چسبیده و قفل می شوند. پایین آمدن سطح روغن موتور پرخطرترین حالت ممکن برای پیستون ها است. این کار باعث می شود روغن به اندازه کافی نتواند در پیستون ها جریان داشته باشد و منجر به خشک کار کردن آنها می شود. از دیگر دلایل گیرپاژ کردن موتور ماشین هم می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- کیفیت نامناسب روغن: استفاده از روغن های بی کیفیت و تقلبی می تواند باعث قفل شدن موتور و آسیب دیدگی شاتون شود. روغن های با کیفیت پایین سریع تر تجزیه می شوند و خاصیت روان کنندگی خود را از دست می دهند.
- عدم تعویض به موقع روغن: روغن موتور پس از مدتی استفاده، آلوده شده و خاصیت روان کنندگی خود را از دست می دهد. تعویض نکردن به موقع روغن می تواند منجر به افزایش اصطکاک و در نهایت گیرپاژ موتور شود.
- کاهش سطح آب رادیاتور: رادیاتور به عنوان مخزن آب با انتقال سریع حرارت از آب به هوا کمک می کند دما موتور از حد مشخص بالاتر نرود. کم بودن سطح آب در این قطعه می تواند باعث افزایش حرارت و وارد شدن آسیب جدی به موتور شود .
- خرابی واتر پمپ: اگر واتر پمپ خراب باشد، مایع خنککننده به درستی در موتور گردش نمی کند و دما موتور بالا می رود.
- خرابی ترموستات: ترموستات دریچه ای است که جریان مایع خنککننده را به رادیاتور کنترل می کند. اگر ترموستات خراب باشد، ممکن است در حالت بسته باقی بماند و مانع از جریان مایع خنککننده به رادیاتور شود.
- بالا رفتن بیش از حد دور موتور: بالا بودن دور موتور در زمان روشن بودن خودرو که ناشی از عدم کارکرد درست موتور است آسیب جدی به قطعات موتور و خودرو وارد می کند.
- پاره شدن تسمه تایم یا زنجیر تایم: تسمه تایم وظیفه باز و بسته کردن سوپاپ موتور در زمان مناسب را برعهده دارد. اگر تسمه یا زنجیر تایم از کار بیفتد، موتور گیر می کند.
- هیدرولاک (قفل آب): اگر آب وارد سیلندر و سپس وارد ورودی هوا و محفظه احتراق شود، هیدرولاک رخ می دهد. آب می تواند به قطعات درون موتور از جمله پیستون ها و سوپاپ ها آسیب جدی وارد کند.
- رسوبات کربن: تجمع کربن در موتور می تواند به قدری ضخیم شود که پیستون ها نتوانند به درستی عمل کنند. این مسئله در طولانی مدت می تواند منجر به قفل شدن موتور شود.
نشانه های هشداردهنده گیرپاژ موتور
- روشن شدن چراغ چک خودرو: وقتی روغن یا آب موتور و رادیاتور کم شود، چراغ چک خودرو روشن می شود. این اولین نشانه هشداردهنده است.
- خروج دود سفید یا آبی از اگزوز: خراب شدن رینگ های روغنی باعث می شود روغن بسوزد و از اگزوز ماشین خارج شود. خروج روغن از اگزوز خودرو با یک دود سفید یا مایل به آبی همراه است.
- صدای یاتاقان زدن: درگیر شدن یاتاقان ها یا شکسته شدن آنها منجر به قفل شدن موتور خودرو می شود. این صدا شبیه تقتق کردن است.
- گرمای بیش از حد موتور: اگر دمای موتور به طور غیرعادی بالا رود، می تواند نشانه ای از مشکل در سیستم خنک کننده یا روان کاری باشد.
- کاهش قدرت و شتاب خودرو: یکی از علائم رایج شروع گیرپاژ موتور این است که خودرو شما دیگر مثل گذشته شتاب ندارد.
- روشن نشدن موتور: اگر موتور خودرو شما در حال گیرپاژ کردن باشد، ممکن است به سادگی روشن نشود، حتی اگر باتری خودرو کار کند و لوازم برقی مثل ضبط و ساعت روشن شوند.
راهکارهای پیشگیری از گیرپاژ موتور
حال که با دلایل رخ دادن این اتفاق اشنا شدید، احتمالا شما هم این سوال را در ذهن دارید که چگونه می توانید از رخ دادن آن جلوگیری کنید، به این منظور:
- بهتر است هر چند روز یک بار، قبل از شروع حرکت خودرو سطح روغن داخل کارتر را اندازهگیری کنید تا از کافی بودن سطح روغن خودرو مطمئن باشید.
- توصیه می شود ضمن استفاده از روغن و فیلتر باکیفیت، همواره در بازه های زمانی مشخص، نسبت به تعویض روغن موتور و فیلتر آن اقدام کنید.
- همیشه از روغن های استاندارد استفاده کنید.
- در مورد خودرو و موتورسیکلت هایی که دارای رادیاتور آب می باشند باید مرتب آب آن را چک کنید تا موتور بی آب داغ نکند.
- هر گونه نشتی در سیستم خنک کننده باید بلافاصله تعمیر شود تا از کاهش سطح مایع خنککننده جلوگیری شود.
- مایع خنککننده نیز مانند روغن موتور پس از مدتی خاصیت خود را از دست می دهد و باید تعویض شود.
- رانندگی با مخزن خالی می تواند منجر به گرم شدن بیش از حد پمپ بنزین و آسیب به آن شود.
- تسمه تایم باید طبق برنامه تعویض شود تا از پارگی ناگهانی آن جلوگیری شود.
- استفاده از بنزین باکیفیت می تواند از تجمع بیش از حد کربن در موتور جلوگیری کند.
- اگر موتور خودرو برای مدت طولانی بدون استفاده باشد، این امکان وجود دارد که در معرض خوردگی قرار گیرد. ماهیانه حداقل یکبار موتور را روشن کنید تا از این مشکل جلوگیری شود.
راهکارهای تعمیر پس از گیرپاژ موتور
اگر موتور شما دچار گیرپاژ شده است، در اولین قدم باید آرامش خود را حفظ کنید. سپس انجام اقدامات زیر می تواند کمک کننده باشد:
- توقف فوری خودرو: به محض مشاهده علائم هشداردهنده مانند صدا غیرعادی یا افزایش دما موتور، خودرو را در اولین فرصت ممکن متوقف کنید.
- اجازه خنک شدن به موتور:پس از توقف، قبل از انجام هرگونه اقدامی صبر کنید و اجازه دهید موتور کاملا خنک شود.
- بررسی سطح روغن و آب: پس از خنک شدن موتور، سطح روغن و مایع خنک کننده را بررسی کنید.
- استارت زدن با احتیاط: پس از اطمینان از کافی بودن سطح روغن و آب، با احتیاط اقدام به استارت زدن کنید.
- مراجعه به تعمیرگاه تخصصی: در صورتی که موتور روشن نشد یا صداهای غیرعادی می دهد، باید به تعمیرگاه تخصصی مراجعه کنید.
هزینه تعمیر موتور گیرپاژ شده چقدر است؟
با توجه به شرایط اقتصادی یکی از چالش های اصلی هر دارنده خودرویی، هزینه های نگهداری و تعمیر است. از انجایی که گیرپاژ موتور بخش اصلی و قلب تپنده ماشین را تحت تاثیر قرار می دهد هزینه تعمیر آن بسیار بالا خواهد بود. البته این هزینه بسته به میزان آسیب، متفاوت است. اینکه چه قطعاتی نیاز به تعویض دارند و… هر یک نقش اساسی در تعیین قیمت تعمیر موتور گیرپاژ شده دارند.
گیرپاژ کردن موتور یک مشکل جدی و پرهزینه است که معمولا در اثر بی توجهی به نگهداری منظم خودرو ایجاد میشود. با رعایت نکات ساده ای مانند بررسی منظم سطح روغن و مایع خنک کننده، استفاده از مواد با کیفیت و توجه به علائم هشداردهنده، می توانید از بروز این مشکل جلوگیری کنید. به یاد داشته باشید که پیشگیری همیشه بهتر و کم هزینه تر از درمان است، خصوصا وقتی پای موتور خودرو در میان باشد.
